De hoogste rechtbank van Türkiye erkent de rechten van vertalers in geschillen over de titel van een boek
Het hoogste hof van beroep van Türkiye heeft geoordeeld dat de Turkse titel van de internationaal bekende roman “Mijn zoete sinaasappelboom” een originele creatieve keuze van de vertaler weerspiegelt, waardoor de weg wordt vrijgemaakt voor mogelijke compensatie voor het ongeoorloofde gebruik ervan.
Deze beslissing betreft de Turkse titel “Şeker Portakalı” (letterlijk “Suikersinaasappel”), gebruikt voor de Turkse editie van de klassieke roman “Meu Pe de Laranja Lima” van de Braziliaanse auteur Jose Mauro de Vasconcelos.
De roman werd ongeveer 35 jaar geleden aan de Turkse lezers voorgesteld door vertaler Aydın Emeç, die de titel “Şeker Portakalı” koos in plaats van een woord-voor-woordversie.
Na het enorme succes en de meer dan 130 edities ontstond er een conflict toen Can Publishing, een van de belangrijkste uitgeverijen van Türkiye, een nieuwe vertaling van de roman uitbracht door een andere vertaler, maar dezelfde Turkse titel bleef gebruiken.
In 2019 spande de zoon van Emeç, Ali Selim Emeç, een rechtszaak aan om 130.000 Turkse lira ($ 3.000) aan schadevergoeding te eisen, met het argument dat de titel zonder toestemming werd gebruikt.
Lagere rechtbanken wezen de claim af en oordeelden dat de titel niet voldoende onafhankelijke creativiteit inhield om bescherming te rechtvaardigen.
In hoger beroep vernietigde het Hof van Cassatie deze beslissingen echter.
In een historische uitspraak zei de rechtbank dat de zinsnede ‘Şeker Portakalı’ geen woord-voor-woord vertaling was van de oorspronkelijke titel en de persoonlijke interpretatie van de vertaler van de toon en de emotionele kern van de roman weerspiegelde.
Juridische experts zeggen dat de uitspraak een belangrijk precedent zou kunnen scheppen voor de rechten van vertalers in Türkiye, vooral met betrekking tot titels en andere creatieve beslissingen die tijdens de vertaling worden genomen.
Volgens gegevens vrijgegeven door de Turkse Librarians’ Association (TKD) was ‘Mijn zoete sinaasappelboom’ vorig jaar het meest geleende boek voor volwassenen van openbare bibliotheken in het hele land, wat de blijvende aantrekkingskracht ervan onderstreept.
De roman wordt algemeen beschouwd als een coming-of-age-klassieker en neemt een speciale plaats in in het literaire landschap van Türkiye, wordt vaak opgenomen in de leeslijsten van scholen en wordt vaak besproken in de populaire cultuur.
