De verdieping van een idee: Tien jaar Gastromasa
Sommige ideeën komen niet in een oogwenk naar boven; ze verdiepen zich langzaam en geduldig, zoals wortels die onzichtbaar onder de grond groeien. Gastromasa, gecreëerd door Gökmen Sözen, is uit zo’n gedachtegoed ontstaan. En na verloop van tijd groeide het uit tot meer dan een evenement; het werd een manier voor Türkiye om zijn verhaal opnieuw aan de wereld te vertellen.
Toen we elkaar ontmoetten om het aanstaande tienjarig jubileum van Gastromasa te bespreken, spreekt Sözen nog steeds met emotie over de eerste editie: “Ik zal nooit het moment vergeten waarop chef-koks van over de hele wereld met Turkse producenten aan dezelfde tafel zaten. Die dag was het niet zomaar een evenement – het was de geboorte van een idee.”
Destijds begon de Turkse gastronomie nog maar net haar stem te laten horen. Aan de ene kant stond een nieuwe generatie chef-koks die lekker eten onderzocht; aan de andere kant een keuken die zich nog steeds beperkt tot toeristische clichés.
En op dat moment verscheen Gastromasa – als een kleine maar schitterende vonk. Op het podium spraken chef-koks uit alle hoeken van de wereld – Massimo Bottura, Alex Atala, Andoni Luis Aduriz en Vladimir Mukhin – voor het eerst in een gedeelde taal: de universele taal van eten.
klasse = “cf”>
Voor Gökmen mogen de dialecten van de gastronomie verschillen, maar hun essentie is hetzelfde: “In de kern van elke grote keuken ligt respect – respect voor het product, voor de natuur, voor traditie.” Die zin vat in veel opzichten de transformatie van de Turkse gastronomie zelf samen.
Jarenlang bewonderden we de keukens van de wereld van ver, maar keken we uit naar de verhalen achter onze eigen ingrediënten. Vandaag is die spiegel omgedraaid. De arbeid van de producent is op het podium gebracht; het potentieel van lokale ingrediënten is meegenomen in de mondiale dialoog.
En dus zou ik zeggen: Gastromasa is niet zomaar een conferentie – het is een podium geworden waarop de Turkse gastronomie zichzelf eindelijk duidelijk kan zien.
Tien jaar geleden was de culinaire scene van Türkiye bezig met het herdefiniëren van zijn identiteit. Veel chef-koks begonnen de ingrediënten van Anatolië te herinterpreteren met behulp van hedendaagse technieken, maar de internationale zichtbaarheid bleef beperkt. Het doel van Sözen was om daar verandering in te brengen: “De gastronomie van dit land was krachtig genoeg om niet alleen een indruk achter te laten op het bord, maar ook in het hart. Ik wilde ons verhaal met de wereld delen.”
En inderdaad, het is hem gelukt. Tegenwoordig vind je op de menukaarten van de wereld tarwe, yoghurt, olijfolie en kruiden uit Anatolië. Belangrijker nog is dat wanneer men nu over de “Turkse keuken” spreekt, het niet langer alleen maar kebab of baklava oproept, maar een nieuwe identiteit – een identiteit die wordt gedefinieerd door creativiteit, terroirbewustzijn en duurzaamheid.
klasse = “cf”>
Gastronomie is een levend organisme, de meest directe weerspiegeling van de hartslag van een land. De afgelopen jaren is dit ecosysteem in Türkiye uitgebreid.
Waar ooit alleen chefs en restaurants in de spotlight stonden, hebben producenten, media, merken en consumenten zich aangesloten bij dezelfde keten.
Tegenwoordig is het beeld heel anders: de boer in Anatolië, de lokale ambachtsman, de voedselmerken en de gastronomiemedia behoren allemaal tot hetzelfde verhaal.
Sözen beschrijft deze transformatie in één woord: vertrouwen. “De Turkse gastronomie imiteert niet langer, maar drukt zichzelf uit.”
klasse = “cf”>
Er was een tijd dat we probeerden op andere keukens te lijken; vandaag de dag spreken wij onze eigen culinaire taal. En misschien wel het mooiste deel van deze transformatie is dat de behoefte om te emuleren vervangen is door de moed om in jezelf te geloven.
Gastromasa is niet langer een evenement dat één keer per jaar wordt gehouden. Het evolueert naar een ecosysteem dat zich uitstrekt tot steden, schermen en zelfs productievelden.
Via het ‘Gastromasa Experience’-concept is het team van plan boetiekevenementen te organiseren in verschillende regio’s van Türkiye – met als doel niet alleen over gastronomie te praten, maar het ook te beleven daar waar het gebeurt.
Deze visie vormt een nieuwe kaart van de gastronomische diversiteit van Türkiye, die zich uitstrekt van de theetuinen van de Zwarte Zee tot de olijfboomgaarden van de Egeïsche Zee, van de baklava-ateliers van Gaziantep tot de kaaskelders van Kars.
Met andere woorden, Gastromasa is niet langer het podium waar internationale chef-koks Istanbul bezoeken – het wordt het platform waar Türkiye’s eigen producenten en verhalen de wereld ontmoeten.
Sözen definieert het komende decennium als een ‘tijdperk van bewuste creativiteit’.
Smaak alleen is niet langer genoeg; Het verhaal van een gerecht, het respect voor de natuur en de duurzaamheid ervan zijn nu net zo belangrijk. Dit is niet alleen een culinaire evolutie, maar een menselijke evolutie. Een bord eten wordt tegenwoordig niet alleen gemeten aan de hand van smaak, maar ook aan de ethiek ervan.
Op dit punt benadrukt Sözen één essentiële waarheid: dat te midden van de opkomst van de technologie de menselijke geest niet verloren mag gaan.
“Kunstmatige intelligentie, data-analyse, duurzame landbouwtechnologieën – dit alles transformeert de keuken”, zegt hij. “Maar gastronomie blijft in de kern een kunstvorm waarin de mensheid centraal staat.”
Dat is misschien wel het meest vitale bewustzijn van onze tijd. Omdat de gastronomie vandaag de dag niet alleen innovatie, maar ook verantwoordelijkheid vereist.
Als ik hem vraag naar het meest onvergetelijke moment van het afgelopen decennium, glimlacht Sözen en herinnert zich een stem die nog steeds in zijn hoofd weerklinkt: “Verander afval niet in afval; verander het in creativiteit”, zei Massimo Bottura.
Die zin geldt niet alleen voor de keuken, maar ook voor de culinaire reis van Türkiye zelf. Wat ooit over het hoofd werd gezien, is nu een keten van creativiteit geworden die zowel producenten als chef-koks met elkaar verbindt.
Een ander moment dat hem diep heeft getekend kwam van Alex Atala, die ooit tegen een Turkse producent zei: “Deze landen herbergen de beste keuken ter wereld, maar je bent je er nog niet van bewust.”
Die opmerking voelt, zelfs vandaag de dag, net zo relevant als altijd. Misschien wel de grootste missie van Gastromasa is precies dit: Herkennen, anderen laten herkennen en het verhaal aan de wereld vertellen.
Als Gökmen Sözen terugkijkt op het afgelopen decennium, spreekt hij een zin uit die alles vat: “Gastromasa heeft mij vooral geleerd mensen te begrijpen.”
Achter de lichten en het applaus is dat misschien wel de meest ware essentie van alles.
Tien jaar lang aan dezelfde tafel zitten met chef-koks, producenten, journalisten en merken van over de hele wereld leert ons één simpele waarheid: eten is een vorm van empathie.
Het verbindt mensen die verder gaan dan taal, status en geografie.
Tien jaar geleden begon deze reis als een droom. Tegenwoordig is het een realiteit.
Maar zelfs als ze de plek bereiken die ze zich ooit hadden voorgesteld, blijven ze in beweging, omdat de essentie van Gastromasa niet in het einde ligt, maar in het begin.
Het volgende doel is het opbouwen van een mondiaal netwerk dat culinaire gemeenschappen over de hele wereld met elkaar verbindt door middel van gedeelde waarden en wederzijds respect.
Als iemand die getuige is geweest van dit verhaal, kan ik dit met zekerheid zeggen: de echte prestatie van Gastromasa ligt niet alleen in het naar Türkiye brengen van chef-koks met Michelinsterren, maar in het ontwikkelen van een taal waarmee dit land eindelijk zijn eigen gastronomische verhaal met de wereld kan delen.
