Terug naar het oervuur

Terug naar het oervuur

Moeten we overwegen om terug te gaan naar het oervuur? Dit speelde de afgelopen dagen door mijn hoofd. Ik was onlangs in Stockholm om Ekstedt te bezoeken, een beroemd gastronomisch restaurant met een Michelin-ster dat alles met vuur kookt; op open vuur, in een houtoven, of boven sintels of as. Ze gebruiken strikt geen gas of elektriciteit. Zelfs na bijna tien dagen denk ik nog steeds aan onze bijna vijf uur durende eetervaring. Ik merk dat ik nadenk over het concept in plaats van over het eten. Het eten was echt uitzonderlijk, maar het concept is waar ik aan blijf denken. Het idee blijft bij mij en doet me afvragen wat koken op vuur is. Kunnen we terugkeren naar uitsluitend koken met vuur en onze afhankelijkheid van andere brandstofbronnen, zoals gas en elektriciteit, opgeven? Is dat mogelijk?

klasse = “cf”>

Is teruggaan naar het vuur een optie?

Twee andere factoren dragen bij aan mijn fixatie op dit idee. Toen we Ekstedt bezochten, werd zojuist de lijst met 50 beste restaurants bekendgemaakt in Lima, Peru, en een ander kookrestaurant, Asador Etxebarri, was de winnaar. Precies een jaar geleden kreeg ik de kans om het restaurant in Axpe, een dorp in het Baskenland in Spanje, te bezoeken en getuige te zijn van hoe chef-kok Victor Arguinzoniz – of Bittor, zoals iedereen hem noemt – met vuur speelde. De manier waarop hij de timing van het koken op vuur orkestreerde, was fascinerend.

klasse = “cf”>

De tweede reden waarom ik zo gefixeerd ben op vuur, is dat ik rechtstreeks van Zweden naar Antalya, Turkije, ben gegaan om de COP31 Klimaattop bij te wonen. Antalya is een mediterrane kustplaats die bekend staat als een belangrijke toeristische bestemming. Het fungeert echter ook als de groene mand van Türkiye, een toonaangevende producent van gewassen zoals granen, peulvruchten, groenten, salades en exotisch fruit. Met deze dubbele rol is Antalya een passende maar twijfelachtige gastheer voor de top, omdat zowel de landbouw als het toerisme controversiële kwesties hebben met betrekking tot de klimaatverandering. Dit jaar bespreekt COP31 het beperken van fossiele brandstoffen en het bevorderen van elektrificatie.

Was er een oerbrand in Antalya?

Antalya heeft een lange geschiedenis van koken met vuur. Interessant is dat het kenmerkende gerecht van de stad “şiş köfte” is, op houtskool gegrilde gehaktballetjes aan spiesjes. De Turkse keuken kent lange eigen tradities op het gebied van koken op vuur, van ‘ocakbaşı’-grillrestaurants waar de kebabmeester voor je op de kolen grilt, tot de diverse technieken die worden gebruikt in kebabvariaties. Deze technieken variëren van de ‘tandır’ of tandooroven tot de ‘mangal’, de Turkse houtskoolgrill die overal en altijd kan worden opgesteld. In het weekend komen families en vrienden samen in parken en tuinen in de open lucht en wordt er een ‘mangal’-feest gehouden, dus mangal is net zo goed een sociaal ritueel als een manier van koken. Antalya is ook de thuisbasis van de Karain-grot, waar enkele van de vroegste sporen van Homo sapiens werden gevonden. De grot heeft een uitzonderlijke archeologische waarde omdat deze ononderbroken menselijke bewoning biedt en ongeveer een half miljoen jaar lang als een ononderbroken prehistorische nederzetting heeft gediend. Onnodig te zeggen dat dit precies de plek moet zijn waar het eerste oervuur ​​voor het eerst in Anatolië werd aangestoken.

Geïnspireerd door Ekstedt

Terwijl COP31 op zoek is naar duurzame energiebronnen, valt er veel te leren van het verleden. Traditionele kookpraktijken zijn een gebied dat diepgaand moet worden onderzocht. Een bezoek aan Ekstedt herinnerde me aan de wijsheid uit het verleden. Ook het verhaal van het restaurant is inspirerend. De keuken, opgericht in 2011 na de nauwgezette studie van chef-kok Niklas Ekstedt van 18e-eeuwse Zweedse kookboeken die dateren van vóór de komst van elektriciteit, is volledig afhankelijk van een vuurplaats, een met berkenhout gestookte oven, een houtkachel en een roker. Het doel is om de oude Scandinavische culinaire tradities van roken, verkolen, branden in sintels en koken in as nieuw leven in te blazen, daterend van vóór de uitvinding van moderne kachels. Ons bezoek begon met hapjes in de lounge, gevolgd door een rondleiding door de keuken. Helaas was Niklas niet aanwezig, maar zijn Argentijnse chef-kok, Florencia Abella, legde elke stap van het koken op vuur uit en liet ons de flambadou zien: een kegelvormig ijzeren stuk gereedschap dat in het vuur wordt verwarmd en gevuld met dierlijk vet dat vlammend vet over het eten druipt.

klasse = “cf”>

Mijn ervaring in Ekstedt opende mijn ogen. Eerlijk gezegd was ik sceptisch en dacht ik dat het een gimmick van een chef-kok was, maar het bleek een sterk idee met een natuurgerelateerde filosofie erachter.

klasse = “cf”>

Het aanbod aan op vuur bereide gerechten was veel diverser dan alleen gegrild eten. Zelfs de eerste hapjes beloofden een avontuur: geroosterd hooi, zee-egel, garnalen en in de kolen gebakken gele biet, gevolgd door berkengestookt lamsvlees, bosbessen en komkommer. De hoogtepunten waren onder meer oesters gekookt met rundervet en kaviaar, in sint-jakobsschelpen gebakken sint-jakobsschelpen, in hooi gerookte blauwe eend, in jeneverbes gerookt rendierzadel, in een houtoven gebakken gerstsoufflé en geflambeerde meringue. Het was een vijf uur durende promenade vol op het vuur bereide gerechten, allemaal boordevol inspiratie, en liet zien dat koken op hoog niveau mogelijk is met het primitieve vuur.

De geschiedenis van het koken mag dan begonnen zijn met de eerste prehistorische brand, maar dat is zeker niet het einde van het verhaal. COP31 bespreekt het belang van het afstappen van fossiele brandstoffen en richting elektrificatie. Chefs als Bittor en Niklas perfectioneren stilletjes het koken op vuur. Duizenden koks en chef-koks in Türkiye oefenen elke dag het koken op vuur. Als het gaat om spelen met vuur, zijn politici en grote bedrijven degenen die met vuur spelen in de slechtste zin van het woord. We kunnen echter het antwoord vinden dat we zoeken bij deze stille meesters van het vuur en ons afvragen: is het mogelijk om terug te keren naar het primitieve vuur?