De huizencrisis zal de vervroegde verkiezingen in Spanje gaan domineren
Demonstranten verzamelen zich nadat ze hebben vernomen dat Maricarmen Abascal, de 87-jarige gepensioneerde wiens uitzetting aanleiding gaf tot landelijke protesten over de chronische huizencrisis in Spanje en een politiek debat dat culmineerde in vervroegde verkiezingen, op 7 oktober 2026 in een ziekenhuis in Madrid was overleden. (AFP Photo)
Na jarenlang onder de oppervlakte te hebben gesudderd, is de woede over de onbetaalbare woningen in Spanje opgeborreld en heeft dit geleid tot algemene verkiezingen die zullen worden gedomineerd door de crisis.
klasse = “cf”>
De vonk sloeg over op 23 september toen de 87-jarige Maricarmen Abascal op een brancard uit haar levenslange huis in Madrid werd gezet nadat het vastgoedbedrijf dat eigenaar was van het appartement de huur drastisch had verhoogd.
Abascal, die op 7 oktober overleed, werd het symbool van een crisis die de Spaanse samenleving doorkruist: jong en oud, huurders en kopers, werknemers en gepensioneerden.
De ophef over haar uitzetting leidde tot nationale demonstraties, waarbij honderden mensen kampeerden op het Puerta del Sol-plein in het centrum van Madrid tijdens het meest symbolische protest.
Net als in andere Europese landen is huisvesting lange tijd een publieke zorg geweest, vooral voor jongvolwassenen die uit de markt geprijsd zijn en tot hun dertigste en daarna bij hun ouders blijven.
De groei van de huizenprijzen is de afgelopen jaren veel groter geweest dan de lonen en heeft veel meer opgeslokt dan de bovengrens van 30 procent van het inkomen die wordt aanbevolen door overheidsinstanties en woningbouwprofessionals.
Volgens de laatste cijfers van het Nationaal Instituut voor de Statistiek (INE) bedraagt het gemiddelde bruto maandsalaris in Spanje ongeveer 2.460 euro ($2.750).
klasse = “cf”>
Volgens vastgoedportaal Idealista kostte het huren van een appartement van 50 vierkante meter in Madrid in september gemiddeld 1.170 euro per maand – ongeveer de helft van een normaal inkomen.
Veel inwoners van populaire bestemmingen als Barcelona klagen dat toeristische accommodatie op korte termijn het aanbod beperkt en de prijzen opdrijft.
Investeringsfondsen met grote woningportefeuilles vormen een andere veel verguisde groep, die ervan wordt beschuldigd ‘gierfondsen’ te zijn die eigendommen verwerven en de huurprijzen verhogen voor maximale winst.
Een klein aanbod aan sociale woningen is een andere belangrijke factor, waarbij Madrid een extreem voorbeeld van dit fenomeen is.
De hoofdstad, een paradijs voor luxe vastgoed, telt slechts ongeveer 10.000 sociale woningen voor haar 3,5 miljoen inwoners.
De vraag naar hen is zo groot dat sommige openbare appartementen door loting worden toegewezen.
Een geschiedenis van het eigenwoningbezit verklaart deels de kleine openbare woningvoorraad. Onder de dictatuur van generaal Francisco Franco (1939-1975) zei een minister van Huisvesting dat hij “een land van eigenaren en niet van proletariërs” wilde.
Maar het model is aan het instorten, vooral voor jongeren. Terwijl bijna drie op de vier huishoudens een hoofdwoning bezitten, huurde volgens de INE in 2025 ruim de helft van de jongeren onder de 30 een huurwoning.
klasse = “cf”>
Jorge Galindo, directeur van het Centrum voor Economisch Beleid aan de Esade business school, zei dat de wereldwijde financiële crisis van 2008 een keerpunt was voor de Spaanse huizenmarkt.
Het uiteenspatten van een vastgoedzeepbel leidde tot de ‘instorting’ van de bouwsector en ‘de vernietiging van een miljoen banen’ in de sector, vertelde Galindo aan AFP.
Sindsdien “is het aanbod niet bijgehouden”, zei hij, van ongeveer 260.000 nieuwbouwwoningen per jaar in de jaren negentig tot 92.000 in 2025.
klasse = “cf”>
De deskundige waarschuwde dat het land met ongeveer 50 miljoen inwoners het risico loopt een “maatschappij van erfgenamen” te worden, waarin het bezit van een huis afhangt van de overdracht van eigendommen door ouders aan hun kinderen.
Hoe we een puzzel kunnen oplossen die opeenvolgende regeringen in verwarring heeft gebracht, zal een centraal debat zijn tijdens de vervroegde verkiezingen waar de socialistische premier Pedro Sánchez op uitriep voor 29 november.
Vorige week stelde de linkse coalitie van Sánchez een reeks maatregelen voor, waaronder meer beperkingen op uitzettingen, een verbod op de ‘speculatieve’ aankoop van huizen en de automatische verlenging van huurderscontracten.
Maar de minderheidsregering slaagde er niet in ze in het parlement goed te keuren, wat ertoe leidde dat Sánchez een vervroegde stemming uitschreef die oorspronkelijk gepland was voor 2027.
De belangrijkste vakbonden van Spanje hebben een algemene staking voor 11 november uitgeroepen, grotendeels vanwege de politieke verlamming op de huisvestingsmarkt.
In 2023 keurde de regering van Sanchez een wet goed die voorzag in meer sociale woningen, de regulering van de huurprijzen in gebieden die onder de grootste druk stonden, en straffen voor eigenaren die hun eigendommen leeg lieten staan.
Maar de wet heeft de stijgende prijzen en de onvrede onder de bevolking niet kunnen stoppen.
De belangrijkste oppositiepartij, de rechtse Popular Party, pleit voor een bouwhausse om het tekort tussen vraag en aanbod te compenseren.
Voor Galindo bevat het debat een ‘paradox’.
“Degenen die het meest lijden onder de huizencrisis zijn degenen met het minste gewicht in de stembus: jongeren, die minder stemmen, en immigranten.”
