Geen enkel land kan zijn afvalprobleem alleen oplossen’, zegt klimaatkampioen van COP31
First lady Emine Erdoğan en voorzitter Samed Ağırbaş van de Zero Waste Foundation (rechts) bekijken een tentoonstelling over de zero-waste-beweging van Türkiye op COP31 in Antalya. Erdoğan is erevoorzitter van de stichting en voorzitter van de Adviesraad voor Zero Waste van de secretaris-generaal van de VN.
Negen jaar nadat first lady Emine Erdoğan de zero-waste-beweging van Türkiye lanceerde, zegt Samed Ağırbaş dat de Zero Waste Foundation die hij leidt, samen met 22 mediterrane landen werkt aan een gezamenlijk plan om de plasticvervuiling tegen te gaan
klasse = “cf”>
Samed Ağırbaş, klimaatkampioen op hoog niveau van COP31, beantwoordde de vragen van Hürriyet Daily News tijdens de VN-klimaattop in Antalya. Het interview werd uit het Turks vertaald en aangepast voor lengte en duidelijkheid.
Welke vooruitgang heb je gezien bij het helpen van steden en bedrijven om klimaatprojecten van de grond te krijgen?
Het is mijn taak om mensen die normaal gesproken buitengesloten worden, een plaats aan tafel te geven. Toen ik deze rol op mij nam, vroeg first lady Emine Erdoğan mij om achtergestelde gemeenschappen te bezoeken en hun zorgen ter sprake te brengen tijdens de klimaatbesprekingen.
In een informele nederzetting in Nairobi hield een moeder mij haar kind voor. Het kind was drie of vier. Ze zei dat ze niet voor haar kind kon zorgen en vroeg me om het in huis te nemen en het een goed leven te geven.
Ik draag die scène met mij mee naar de onderhandelingsruimte.
Waar ik ook ga, steden en bedrijven worden geconfronteerd met dezelfde drie obstakels. Ze hebben financiering nodig, mensen die projecten kunnen uittekenen en betrouwbare data. Ons financieringsprogramma met VakıfBank is actief. We houden workshops in de 81 provincies van Türkiye, waarbij elke stad zijn eigen doelen stelt.
klasse = “cf”>
Elke drie maanden worden de plannen herzien.
Een lijn in de begroting van een burgemeester kan soms sneller resultaat opleveren dan een internationaal akkoord. Het is mijn taak om de weg vrij te maken voor die uitgaven.
Welke gezamenlijke projecten zijn voortgekomen uit het internationale werk van de first lady op het gebied van zero waste?
Ze lanceerde de beweging in Türkiye in 2017. De Algemene Vergadering van de VN riep later op voorstel van Türkiye 30 maart uit tot de Internationale Dag van Zero Waste.
Op 11 november zat ze de rondetafelconferentie van de leiders over zero waste, circulariteit en methaan voor, met VN-secretaris-generaal António Guterres aan tafel. Het doel voor 2035 was om de verwachte stijging van het huishoudelijk afval wereldwijd met minstens de helft terug te brengen.
Ik herinner me dat ik daar zat en dacht dat dit negen jaar eerder een kleine beweging in Türkiye was geweest. Nu bespraken de wereldleiders hetzelfde idee. Een idee hoeft niet groots te zijn om grenzen te overschrijden. Het moet gewoon kloppen.
Uit dat werk is de Global Zero Waste Alliance voortgekomen. Op deze top voeren we gesprekken met meer dan honderd landen en werken we aan de ondertekening van meer dan veertig bilaterale samenwerkingsovereenkomsten. Het duidelijkste voorbeeld van samenwerking is het Zero Waste Districts-initiatief. We hebben pilotlocaties in Mexico City, Kisumu en George Town.
De wijk Bey in Gaziantep is een van de twintig afvalvrije wijken die op COP31 zijn genoemd. Welk verschil moeten bewoners zien in hun dagelijks leven?
klasse = “cf”>
We hebben een woord in het Turks, kıymetwat waarde betekent. Wij zien ook waarde in afval.
Als er iets kapot gaat, wordt het gerepareerd. Winkeliers gebruiken eenvoudigere verpakkingen. Keukenresten gaan terug de grond in. Kinderen leren dezelfde gewoonten op school. Ze lijken allemaal klein, maar samen veranderen ze de economie van een wijk. Reparatiewerkzaamheden en compostering zorgen voor werkgelegenheid. Er is ook een klimaatreden om aandacht te besteden aan keukenafval. Wanneer het op een stortplaats ontleedt, komt er methaan vrij.
In Anatolië wordt een versleten schaal gerepareerd en weer op tafel gezet. We bouwen voort op een manier van leven die de mensen hier al kennen.
klasse = “cf”>
Op 3 november zei de stichting dat haar programma met VakıfBank meer dan 600 miljoen Turkse lira aan financiering had opgeleverd. Waar betalen die leningen voor?
Dat was het cijfer voor de eerste maanden van het programma. Ons initiële doel is 10 miljard lira aan financiering voor meer dan 500 instellingen en projecten.
Met de leningen kan een recyclinglijn worden gefinancierd, een herontwerp van verpakkingen waarbij minder materiaal wordt gebruikt of een project dat het afval van de ene fabriek omzet in grondstof voor een andere fabriek. Ze dekken ook investeringen in energie- en waterefficiëntie, bijvulsystemen en statiegeldinfrastructuur.
We werken aan aparte pakketten zodat ook kappers, kappers en buurtwinkels hiervan kunnen profiteren. Voor een bedrijf brengen deze investeringen de kosten omlaag. Samen met VakıfBank houden we bij hoeveel afval ze voorkomen, hoeveel grondstoffen ze weer in gebruik nemen en hoeveel ze de uitstoot verminderen. We publiceren de resultaten.
Uw project met het Ministerie van Familie en Sociale Voorzieningen heeft tot doel 1 miljoen vrouwen in de 81 provincies van Türkiye te bereiken. Welke ondersteuning kunnen deelnemers verwachten?
Onze eerste lessen zero waste komen thuis. De zero waste-beweging is een vrouwenbeweging.
Gezinssteuncentra hebben zero-waste-training aan hun programma’s toegevoegd. In elke provincie benoemen we vrouwen als zero-waste-ambassadeurs. Ze zullen samenwerken met elkaar en met gouverneurskantoren en gemeenten.
Vrouwencoöperaties en kleine bedrijven die goederen repareren of hergebruiken, compost maken of producten zonder verpakking verkopen, kunnen financiering aanvragen via onze programma’s. Wij willen dat dit werk ook voor vrouwen een bron van inkomsten wordt.
Tijdens een recent bezoek aan een dorp had ik een lang gesprek met een vrouw genaamd Ayşe. Ze vertelde me hoe mensen in Anatolië al eeuwenlang op deze manier leven. We herinneren mensen aan iets dat ze zijn vergeten.
Wat vraagt u hotel-, restaurant- en winkelketens te doen aan voedselverspilling in het kader van de One Billion Challenge?
Een belofte die niet kan worden gemeten, is helemaal geen belofte. We vragen elke keten een referentiejaar te kiezen, het voedsel dat zij weggooien uit keukens, magazijnen en winkelschappen te wegen en te registreren, en de cijfers één keer per jaar te publiceren. Ook vragen we ketens om donaties te regelen, zodat onverkocht voedsel dat nog veilig gegeten kan worden, terechtkomt bij mensen die het nodig hebben.
Wij moeten zelf een voorbeeld stellen. Als we niet doen wat we van anderen vragen, hebben onze woorden geen gewicht.
Wat moet Türkiye als eerste doen om te bezuinigen op plastic voor eenmalig gebruik?
We publiceerden een rapport over plastic afval en brachten vervolgens vertegenwoordigers van 17 ministeries samen voor een workshop onder leiding van de first lady. Wat uit die bijeenkomst naar voren kwam, was het idee van een tijdschema.
Als fabrikanten weten op welke producten ze moeten bezuinigen, met hoeveel en tegen welk jaar, kunnen ze hun investeringen plannen. Zonder die informatie stelden ze die investeringen uit. Voorspelbaarheid kan meer doen om verandering teweeg te brengen dan een verbod.
Onze rol is om mensen te helpen een gemeenschappelijke basis te vinden, financiering beschikbaar te stellen en de mensen die het werk doen inspraak te geven. Kunststof overschrijdt grenzen.
Daarom werken we met 22 mediterrane landen aan een gezamenlijk actieplan.
Hoe moet het publiek eind 2027 beoordelen wat de in Antalya aangekondigde initiatieven hebben bereikt?
Onze duidelijkste indicator is het terugwinningspercentage van huishoudelijk afval in Türkiye. In 2017 was dit nog 13 procent en nu bijna 40 procent. Het doel voor 2027 is 40,5 procent. Maar een percentage kan je niet vertellen hoeveel mensen een verschil hebben gevoeld in hun dagelijks leven.
We willen weten hoeveel landen en bedrijven meetbare toezeggingen hebben gedaan op het gebied van voedselverspilling. Hoeveel bedrijven hebben financiering veiliggesteld? Hoeveel vrouwen hebben zich aangesloten bij het netwerk? En is het leven werkelijk veranderd in de zero-waste wijken?
We zullen elk jaar een nationaal rapport publiceren bij het Turkse Statistische Instituut. De provincies zullen hun doelstellingen elk jaar vóór 30 maart actualiseren. We zullen de resultaten presenteren op het jaarlijkse Zero Waste Forum en een voortgangsrapport meenemen naar COP32 in Addis Abeba.
Geen enkel land kan zijn afvalprobleem alleen oplossen. Er is geen plek buiten deze wereld waar het afval naartoe kan.
