De Turkse popcultuur neemt Halloween over in het buitenland
Eén persoon is verkleed als Turkse popdiva. Een ander heeft een personage uit een sitcom tot leven gewekt die ze opgroeiden. Ergens in de menigte wordt een tientallen jaren oud beroemdhedenschandaal omgezet in een kostuum. Tijdens Turks Halloween is de dresscode de eregalerij van de Turkse popcultuur.
klasse = “cf”>
Turks Halloween, het geesteskind van Emre Onar, een in Londen gevestigde evenementenorganisator die al ongeveer tien jaar in Groot-Brittannië woont, begon in 2023 met een simpele vraag: waarom zouden verwijzingen naar de popcultuur van Halloween stoppen bij Britney Spears en Paris Hilton als Türkiye zijn eigen schat aan iconische personages, buitensporige beroemdheidsmomenten en internetmemes heeft?
Het idee ontstond al sinds 2017, toen Onar een Halloweenfeest in Londen bijwoonde, waar een vriend verscheen, verkleed als de Turkse socialite Şeyma Subaşı en televisieproducent Acun Ilıcalı. Het kostuum bleef bij hem hangen. Jaren later, nadat hij met vrienden grapjes had gemaakt over het verkleden als zangers Seda Sayan en Sibel Can, besloot hij het voor elkaar te krijgen.
Het eerste feest trok ongeveer 80 mensen in Londen. Dit jaar is Turkish Halloween, in samenwerking met TransferGo, naast Londen uitgebreid naar Berlijn en Amsterdam.
De popcultuur die een generatie bindt
klasse = “cf”>
De partijen herscheppen een gedeelde culturele herinnering, vooral voor millenials die in Türkiye zijn opgegroeid en de afgelopen tien jaar naar het buitenland zijn verhuisd, waardoor de avond werd gedomineerd door nostalgie uit de jaren 90 en 2000.
‘Ik denk dat elke generatie heimwee ervaart naar de periode waarin zij opgroeide’, zei Onar.
“Maar de jaren negentig en 2000 hadden ook een kenmerkende esthetiek, muziekcultuur, televisielandschap en begrip van beroemdheden. We hebben het over een periode waarin televisie in Türkiye een zeer sterke gedeelde cultuur creëerde. We keken allemaal naar vergelijkbare tv-series, luisterden naar dezelfde liedjes en spraken over dezelfde roddels over beroemdheden. Deze verwijzingen zijn dus niet alleen bronnen van vermaak; ze maken ook deel uit van ons collectieve geheugen.”
Wonen in het buitenland kan die ogenschijnlijk gewone herinneringen een nieuwe betekenis geven, benadrukt hij. “De mensen die onze feesten bijwonen zijn voornamelijk jonge expats die in de afgelopen tien tot vijftien jaar uit Türkiye zijn verhuisd. Velen van hen voelen een sterk gevoel van heimwee naar Türkiye, vooral naar het Türkiye dat ze zich uit het verleden herinneren.”
Yesilçam, de gouden eeuw van de Turkse cinema, blijft een belangrijke inspiratiebron. Onar zegt dat hij zes of zeven verschillende kostuums heeft gezien, alleen gebaseerd op de legendarische actrice Türkan Şoray. Personages uit sitcom Avrupa Yakası en de cult-sci-fi-komedie GORA verschijnen ook regelmatig.
Dan is er nog het schijnbaar eindeloze vermogen van het internet om het verleden nieuw leven in te blazen. Scènes uit oudere series als Yabancı Damat (The Foreign Groom) en Asmalı Konak (The Mansion with Vines) hebben een nieuw publiek gevonden via sociale media, terwijl lang vergeten uitbarstingen van beroemdheden als memes blijven circuleren.
klasse = “cf”>
“Sommige momenten die jaren geleden op televisie zijn gebeurd en misschien maar een paar dagen zijn besproken, circuleren nu weer online”, zegt Onar. “Sommige zijn humoristische referenties geworden die volledig losstaan van hun oorspronkelijke context.”
Meer dan een trip down memory lane
klasse = “cf”>
Maar het gaat de partijen niet alleen om het herscheppen van het verleden. Naarmate het Turkse Halloween groeide, begon het ook te reflecteren hoe de popcultuur evolueert. Op het Berlijnse feest van dit jaar hadden de liedjes van de hedendaagse meidengroep Manifest het publiek net zo enthousiast gemaakt als gevestigde favorieten als Tarkan.
“De grootste verrassing op het feest van dit jaar in Berlijn was Manifest. De nummers van de groep resoneerden ongelooflijk sterk met het publiek. We speelden de hele nacht ongeveer zes Manifest-nummers en we zagen bij elk nummer hetzelfde enthousiasme. Ik denk dat de impact die Manifest heeft gehad op zichzelf een popcultuurfenomeen is dat het verdient om onderzocht te worden”, zei Onar. “Dit laat ook zien dat het bij de partij niet alleen gaat om terugkijken naar het verleden. Ook de hedendaagse Turkse populaire cultuur wordt langzamerhand onderdeel van dit gedeelde geheugen.”
Meer dan alleen maar plezier willen hebben, zegt Onar, willen mensen deel uitmaken van een cultuur die voor hen vertrouwd aanvoelt, met een gedeeld gevoel voor humor en een collectief geheugen. Misschien wel het meest sprekende teken van de aantrekkingskracht ervan is de mate waarin mensen bereid zijn te reizen. De bezoekers kwamen de afgelopen edities vanuit Dublin en Istanbul naar Londen, en vanuit Genève, Praag, Amsterdam en andere Europese steden naar de eerste stop van dit jaar in Berlijn.
Er is ook het sociale aspect van de evenementen. Bezoekers ontmoeten elkaar, praten en sluiten vriendschappen. Daarom zegt Onar dat één ding belangrijk is naarmate Turks Halloween groeit: de sfeer intiem houden.
Op het Londense feest met 250 personen van vorig jaar, en opnieuw in Berlijn, vertelden de aanwezigen hem hoe welkom de evenementen waren. Mensen arriveerden als vreemden en vertrokken nadat ze vrienden hadden gemaakt. “Ik denk dat dit heel waardevol is voor de diaspora. Als je in het buitenland woont, wil je ook tijd doorbrengen met mensen uit je eigen cultuur. Maar als je mensen samenbrengt door een gedeeld gevoel voor humor of kijk op het leven, denk ik dat het effect veel sterker is.”
